🏖️ Yıllık İzin Hesaplama: Kaç Gün İzin Hakkım Var? (2026) 4857 Sayılı İş Kanunu’na Göre İzin Süreleri, İzin Ücreti ve Özel Sektör Uygulamaları

• 🎯 Hızlı Bilgi: Yıllık izin hesaplama, çalışanın aynı işverene bağlı kıdemine göre yapılır. İş Kanunu’na göre 1–5 yıl (5 yıl dahil) çalışanlar en az 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az çalışanlar 20 gün, 15 yıl ve üzeri çalışanlar ise en az 26 gün yıllık ücretli izin hakkına sahiptir. 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlara kıdemi ne olursa olsun en az 20 gün verilir. İzin hakkı için en az 1 yıl kıdem şartı vardır.

Yıllık ücretli izin, Anayasa’nın 50. maddesiyle güvence altına alınan dinlenme hakkının somut karşılığıdır. Bu rehberde 4857 sayılı İş Kanunu’na göre yıllık izin hesaplama yöntemini, yaş ve yeraltı istisnalarını, izin ücretini, zamanaşımını ve özel sektörde giderek yaygınlaşan ek izin uygulamalarını sade dille açıklıyoruz.

📌 Yıllık İzne Hak Kazanma Şartı

Yıllık izne hak kazanmak için işyerinde deneme süresi dahil en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir. Bu bir yıllık sürenin başlangıcı sözleşmenin imzalandığı gün değil, fiilen işe başlanan gündür.

Örneğin 1 Temmuz 2025’te işe başlayan bir çalışan, 30 Haziran 2026’da bir yılı doldurur ve 1 Temmuz 2026’dan itibaren yıllık izin kullanabilir. Deneme süresi içinde işten ayrılanların yıllık izin hakkı doğmaz.

Mevsimlik ve kampanya işleri gibi bir yıldan az süren süreksiz işlerde çalışanlar bu haktan yararlanamaz.

🔢 Yıllık İzin Hesaplama Nasıl Yapılır?

Yıllık izin hesaplama, 4857 sayılı İş Kanunu‘nun 53. maddesindeki üç kademeye göre yapılır. Tek belirleyici, çalışanın o işyerindeki kıdemidir:

Kritik ayrıntı: Kanun “1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil)” ve “5 yıldan fazla” ifadelerini kullanır. Buna göre kıdemi tam 5 yıl olan çalışan 14 gün izne hak kazanırken, kıdemi 5 yıl 1 günü aşan çalışan artık 20 günlük dilime geçer.

📐 Yıllık İzin Hesaplama Örneği

Somut bir örnekle bakalım:

Ali’nin kıdemi 5 yılı aştığı için 14 değil 20 günlük dilimdedir. Yıl içinde 8 gün kullandığı için kalan bakiyesi 12 gündür. Önceki yıllardan devreden izinleri varsa bunlar da bakiyeye eklenir.

1️⃣4️⃣ 14 Günlük İzin Nasıl Hesaplanır?

Kıdemi 1 yıl ile 5 yıl (5 yıl dahil) arasında olan çalışanlar 14 iş günü izne hak kazanır. Örneğin 10 Ocak 2023’te işe başlayan bir çalışan, 10 Ocak 2024’te ilk 14 gününü hak eder; her yıl dönümünde 14 gün daha eklenir. 5. yılını doldurduğu 10 Ocak 2028’e kadar bu dilimde kalır.

İstisna: Çalışan 18 yaşından küçük veya 50 yaşından büyükse, kıdemi 1 yıl bile olsa 14 değil en az 20 gün izin verilir.

2️⃣0️⃣ 20 Günlük İzin Nasıl Hesaplanır?

Kıdemi 5 yılı aşan ve 15 yıldan az olan çalışanlar 20 iş günü izne hak kazanır. 5 yılını dolduran çalışan, 6. hizmet yılına girdiğinde bu dilime geçer.

Bu dilim ayrıca yaş korumasından yararlananları da kapsar: 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanların izni hiçbir koşulda 20 günün altına inemez.

2️⃣6️⃣ 26 Günlük İzin Nasıl Hesaplanır?

Aynı işyerinde 15 yıl ve daha fazla kıdemi olan çalışanlar 26 iş günü izne hak kazanır. Bu, kanunun öngördüğü en yüksek asgari süredir. Yeraltında çalışanlarda bu süre 30 güne çıkar.

⚠️ İki Kritik İstisna

1. Yaş koruması — en az 20 gün. İş Kanunu m.53/5’e göre 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere verilecek izin 20 günden az olamaz. Yani 51 yaşında, kıdemi henüz 1 yıl olan bir çalışan 14 değil 20 gün izin hak eder. Bu kural uygulamada sıkça atlanır.

2. Yeraltı işçileri — 4 gün fazla. Maden ocakları gibi yeraltında çalışan işçilerin izin süreleri 4 gün artırılarak uygulanır: 14 yerine 18, 20 yerine 24, 26 yerine 30 gün.

Kısmi süreli (part-time) çalışanlar: Yıllık izin gün sayısı çalışılan saate göre oranlanmaz. Haftada 2 gün çalışan bir işçi de tam zamanlı çalışan da aynı kıdemdeyse aynı gün sayısında izne hak kazanır.

📅 İzin Kullanımının Kuralları

Bölünebilir ama bir parça en az 10 gün olmalı. Taraflar anlaşarak izni bölebilir; ancak bölümlerden biri en az 10 gün olmak zorundadır. Örneğin 20 günlük hakkınızı 10 + 5 + 5 şeklinde kullanabilirsiniz.

Hafta sonu ve resmî tatiller izinden sayılmaz. İzin süreleri “iş günü” üzerinden hesaplanır; izninize denk gelen resmî tatil ve hafta tatili günleri izin sürenize eklenir, düşülmez.

Yol izni. İzni işyerinin bulunduğu şehir dışında geçirecek ve bunu belgeleyen çalışana, işveren uygun görürse 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilebilir. Bu, çalışanın tek taraflı olarak kullanabileceği bir hak değildir.

Bildirim. Çalışan izin talebini en az bir ay önceden işverene yazılı olarak iletmelidir. İzin dönemini belirleme yetkisi işverendedir ancak talep keyfî reddedilemez.

İzin devri. Hak kazanılan izin kural olarak ertesi yıl içinde kullanılmalıdır. Uygulamada kullanılmayan izinler birikebilir; bu izinler işten çıkışta ücrete dönüşür.

💰 Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

En sık karıştırılan konu budur. İki farklı durum vardır:

1. Çalışırken izin kullanırken. İşveren, izne ayrılan çalışana izin süresine ait ücreti peşin veya avans olarak öder. Yani izinliyken maaşınız kesilmez.

2. İş sözleşmesi sona erdiğinde. Kullanılmayan izinler paraya çevrilir. Hesaplama:

İzin Ücreti = (Son Brüt Aylık Ücret ÷ 30) × Kullanılmayan İzin Günü

Kritik uyarı: Kullanılmayan yıllık izin ücreti ücret niteliğinde olduğundan gelir vergisi, damga vergisi ve sosyal güvenlik kesintilerine tabidir. Bu yönüyle kıdem tazminatından ayrılır — kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilirken, izin ücretinden tüm yasal kesintiler yapılır. Bu ayrımı bilmeyenler ellerine geçecek tutarı fazla tahmin eder. Net tutarınızı net-brüt maaş hesaplama aracıyla da kontrol edebilirsiniz.

Önemli: Sözleşme devam ederken yıllık izin parayla değiştirilemez. “İzin kullanmayayım, parasını alayım” anlaşması kanuna aykırıdır; izin ücreti yalnızca iş ilişkisi sona erdiğinde doğar. Kıdem ve ihbar alacaklarınızı birlikte değerlendirmek isterseniz kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracımıza, işten ayrıldıktan sonraki haklarınız için işsizlik maaşı hesaplama sayfamıza bakabilirsiniz.

⏳ Kullanılmayan Yıllık İzin Zamanaşımı

İş sözleşmesi sona erdiğinde doğan kullanılmamış yıllık izin ücreti alacağı için genel zamanaşımı süresi uygulanır. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar — yani izinlerin hak edildiği yıllardan değil, işten ayrılış tarihinden itibaren sayılır.

Bunun pratik sonucu şudur: yıllar boyunca birikmiş izinleriniz, sözleşme devam ettiği sürece zamanaşımına uğramaz. Ancak işten ayrıldıktan sonra alacağınızı talep etmek için beklememeniz gerekir.

Çalışma sürelerinizi ve kayıtlarınızı kontrol etmek için SGK hizmet dökümü alabilir, işverenle uyuşmazlık hâlinde önce arabuluculuğa, sonuç alınamazsa iş mahkemesine başvurabilirsiniz.

🏢 Özel Sektörde Ek İzinler: Yasal Asgari mi, Şirket Politikası mı?

Burada çok önemli bir ayrım var ve çalışanlar bunu sıkça karıştırıyor: kanunda yazan süreler asgari sürelerdir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, ama azaltılamaz.

Kanunen zorunlu mazeret izinleri (İş Kanunu Ek m.2)

Bunlar her işverenin vermek zorunda olduğu, ücretli ve yıllık izinden düşülmeyen izinlerdir:

Bu izinler talep edilmesi hâlinde verilmek zorundadır; işveren reddedemez ve ücretten kesinti yapamaz.

Şirketlerin gönüllü olarak verdiği ek izinler

Nitelikli çalışanı çekmek ve elde tutmak isteyen şirketler, son yıllarda yasal asgarinin üzerine çıkan uygulamalar geliştiriyor. Bunların yasal zorunluluğu yoktur; işverenin insan kaynakları politikasına, iş sözleşmesine veya personel yönetmeliğine bağlıdır. Yaygın örnekler:

• Doğum günü izni — çalışanın doğum gününde 1 gün ücretli izin. Teknoloji ve hizmet sektöründe hızla yaygınlaşıyor.
• Genişletilmiş babalık izni — yasal 5 günün 10-15 güne, bazı şirketlerde daha fazlasına çıkarılması.
• Taşınma izni — ev değişikliği için genellikle 1-2 gün.
• Evcil hayvan izni — evcil hayvanın hastalığı veya yeni sahiplenme için 1 gün.
• Sınav ve eğitim izni — üniversite, sertifika veya dil sınavı günlerinde ücretli izin.
• İlk gün okul izni — çocuğun okula ilk başladığı gün için yarım veya tam gün.
• Kıdem ödülü izni — 5. veya 10. yılını dolduran çalışana ek izin günleri.
• Sağlık kontrolü izni — yıllık check-up için 1 gün.
• Gönüllülük izni — sosyal sorumluluk projelerinde çalışmak için verilen izin.
• Esnek uygulamalar — doğum günü haftası, yaz aylarında kısa cuma, ek yıllık izin günleri.

Peki bunlar hak mıdır? İki durum var: Eğer bu izinler iş sözleşmenizde, personel yönetmeliğinde veya toplu iş sözleşmesinde yazılıysa bağlayıcıdır ve işveren tek taraflı kaldıramaz. Ayrıca uzun süre düzenli olarak uygulanan bir izin, işyeri uygulaması hâline gelerek çalışan lehine kazanılmış hak oluşturabilir. Buna karşılık tamamen inisiyatife bağlı, duyurulmamış uygulamalar her zaman sürdürülmeyebilir.

İşe girerken veya teklif değerlendirirken bu ek izinleri sormak, maaş kadar değerli bir yan hak kalemi olabilir.

❓ Sık Sorulan Sorular

1 yılı doldurmadan izin kullanabilir miyim?

Yasal hak doğmaz. Uygulamada işveren isterse avans izin verebilir ve bu izin ileride hak edeceğiniz süreden mahsup edilir; ancak avans izin kanunda açıkça düzenlenmemiştir, tamamen sözleşmesel bir uygulamadır.

Yıllık iznimi kullanmazsam parasını alabilir miyim?

Sözleşme devam ederken hayır. Kullanılmayan izinler ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür.

İzindeyken resmî tatil olursa izinden düşer mi?

Hayır. Resmî tatil ve hafta tatili günleri izin süresinden sayılmaz, izniniz o kadar uzar.

Part-time çalışıyorum, iznim yarıya mı düşer?

Hayır. Kısmi süreli çalışanlar, tam süreli çalışanlarla aynı gün sayısında izne hak kazanır.

5 yılımı doldurdum, iznim ne zaman 20 güne çıkar?

Kıdemi tam 5 yıl olan çalışan 14 gün alır; 5 yılı aştıktan sonra, yani 6. hizmet yılında 20 günlük dilime geçilir.

İşveren iznimi vermezse ne yapabilirim?

Öncelikle yazılı talepte bulunun. Verilmemesi hâlinde Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne şikâyet edebilir, alacağınızı arabuluculuk sonrası iş mahkemesinde talep edebilirsiniz.

Doğum günü izni yasal bir hak mı?

Hayır, kanunda yer almaz. Şirketin kendi politikasıdır; iş sözleşmesi veya personel yönetmeliğinde yazılıysa bağlayıcı hâle gelir.

İşten ayrılırken izin ücretinden hangi kesintiler yapılır?

Kullanılmayan izin ücreti ücret niteliğinde olduğundan gelir vergisi, damga vergisi ve sosyal güvenlik kesintilerine tabidir. Kıdem tazminatından farklı olarak tüm yasal kesintiler uygulanır.

🚀 Sonuç

Yıllık izin hakkı, vazgeçilemez ve devredilemez bir anayasal haktır. Özetle: kıdeminize göre 14, 20 veya 26 gün; 50 yaş üstü ve 18 yaş altında en az 20 gün; yeraltında 4 gün fazla. Kanundaki süreler asgaridir — özel sektörde doğum günü izninden genişletilmiş babalık iznine kadar birçok ek uygulama yaygınlaşıyor ve sözleşmede yazılıysa bunlar da bağlayıcı hak niteliği kazanıyor. Yukarıdaki yıllık izin hesaplama aracıyla izin gününüzü ve kalan bakiyenizi görebilir, diğer çalışma hayatı araçlarımıza Hesaplama Araçları sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

📌 Bilgilendirme Notu

• Bu rehber ve araç bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Hesaplamalar 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesindeki asgari sürelere dayanır. İş sözleşmeniz veya toplu iş sözleşmeniz daha yüksek haklar öngörüyorsa onlar geçerlidir. Kişisel durumunuz için işvereninizin insan kaynakları birimine, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na veya bir iş hukuku uzmanına başvurunuz. Mevzuat değişebilir.